Về Nông Sơn trẩy hội Bà Thu Bồn...

Được công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, Lễ hội Bà Thu Bồn (thôn Trung An, xã Quế Trung, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam) năm nay là một hoạt động trong Năm du lịch Quốc gia - Quảng Nam 2022. Với sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng của địa phương, hứa hẹn đây sẽ là điểm đến văn hóa tâm linh thu hút nhiều du khách.

Tiết mục văn nghệ chào mừng Lễ hội Bà Thu Bồn được công nhận Bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia năm 2021

Từ những câu chuyện…

Lễ hội Bà Thu Bồn là một trong những lễ hội mang đậm giá trị văn hóa, tâm linh về đời sống tín ngưỡng dân gian của quê hương, xứ sở gắn với sông mẹ Thu Bồn. Tương truyền có nhiều giai thoại, câu chuyện kể lý thú, hấp dẫn về sự hiển linh của Bà trong việc cứu nhân độ thế, phù hộ cho dân làng vượt qua bao thiên tai, bệnh tật, rủi ro trong cuộc sống, giúp mưa thuận gió hòa, cây trái tốt tươi, mùa màng trĩu hạt.

Gần 30 năm trôi qua nhưng cảm giác kinh hoàng của bà Nguyễn Thị Lý (thôn Trung An, Quế Trung) khi đứng giữa lằn ranh sống – chết trong vụ lật đò vẫn như ngày hôm qua. Bà Lý nhớ, sáng ấy 29 người chen chân trên một chuyến đò sang sông đi cấy. Đến giữa sông, đò không may bị chìm. 30 phút sau, 28 người được cứu còn bà Lý thì chưa thấy đâu. May sao, người chèo đò gần đó lấy dầm khua trúng và cứu được bà Lý. “Lúc chìm dưới nước, tôi vừa sợ hãi vừa khấn nguyện mong Bà phù hộ cứu vớt. Sau đó bên tai nghe tiếng vọng “bám vào cây sào, bám vào cây sào”, tôi quơ tay bám và được cứu. Điều rất kỳ lạ là mặc dù không biết bơi lại trôi đoạn xa 500m dưới lòng sông nhưng tôi không uống một ngụm nước nào” – bà Lý nói.

Ở Trung An còn nhiều câu chuyện kỳ bí về sự linh thiêng của Bà. Hơn 100 năm nay, nhiều thế hệ của gia đình ông Trần Văn Lộc (71 tuổi) giữ gìn, thờ cúng sắc phong của Bà. Ông Lộc nói, nghe các cụ kể, tên làng Trung An cũng được đặt từ tích về Bà. Ngày đó bà hiển linh bảo dân làng lập đền thờ bà rồi bà che chở, bảo vệ cho. Nhưng phải nhớ ai ở Trung (tức trung thực, ngay thẳng) thì mới Yên (yên ổn, bình an) được. Từ đó, các vị tiền bối đặt tên làng là Trung Yên, sau đọc trại thành Trung An như ngày nay.

Hay như câu chuyện có năm mất mùa đói kém, bỗng có con bò tót trong rừng chạy ra ngay chỗ bãi Bà. Và Bà báo mộng rằng mai là ngày giỗ ta mà năm nay đói kém, ta cho con bò, trước là làm lễ tế ta sau là đãi dân làng. Người dân Trung An cũng luôn tin rằng nhờ có sự che chở của Bà mà xưa nay trong làng không có ai chết “bất đắc kỳ tử”, mọi người được bình yên trong chiến tranh loạn lạc, trong trận đại hồng thủy năm Thìn 1964,...

… đến nét văn hóa truyền thống

Tương truyền, Bà chèo thuyền đi đến nhiều vùng đất dọc sông Thu Bồn chỉ cho dân làng cách trồng lương thực, hoa màu, chăn nuôi súc vật… Theo ông Mai Trính (thôn Tứ Trung, Quế Lâm) “Không chỉ ở làng Trung An mà nhiều nơi như thôn Tứ Trung (Quế Lâm), Khánh Bình (Ninh Phước)…, cũng lập miếu thờ Bà để ghi nhớ sự hy sinh, công ơn to lớn của Bà và cúng Bà vào ngày mùng 10-12.2 âm lịch hằng năm. Những người sống ven sông, đặc biệt người làm nghề sông nước luôn tin vào sự linh thiêng, che chở của Bà”.